سرسخن
هدف
زبان فارسی یکی از پرمایهترین زبانها از نظر تنوع زمان و دارای یکی از باقاعدهترین نظامهای صرف فعل است. متأسفانه، تا آنجا که من دیدهام، در هیچکدام از کتابهای درسی و غیر درسی به همهی زمانهائی که در زبان فارسی وجود دارد، اشاره نشده. در این مجموعه خواهم کوشید تا گامی در این زمینه بر دارم.
در این مجموعه، افزون بر زمانهائی که در فارسی معیار وجود دارد، زمانهائی که در فارسی معیار:
- وجود ندارند اما در دیگر گویشهای فارسی وجود دارند،
- دیگر به کار نمیروند اما در دیگر گویشهای فارسی به کار میروند
نیز ذکر خواهد شد.
توجه آنچه در این مجموعه میآید لزومن منطبق با آنچه در دیگر کتابها و منبعها گفته شده، نیست. برای نمونه، در اینجا «رفته باشم» «گذشتهی نقلی التزامی» نامیده میشود، نه «گذشتهی التزامی»؛ البته، با ذکر دلیل.
نمونهها
برای زمانهای رایج نمونهجملههائی ذکر خواهد شد. از فارسی قدیم تنها در صورت لزوم نمونه خواهد آمد زیرا تأکید بر فارسی امروز است. دستمایهی نمونهها، کتابها و نشریههای مختلف و مهمتر از همه، اینترنت است که در آن بهتر میتوان سراغی از فارسی گفتاری گرفت.
الفبای فارسی-لاتینی
از آنجا که خط فارسی-عربی توانائی نشان دادن تلفظ را ندارد، از الفبای فارسی-لاتینی زیر برای نشان دادن تلفظ استفاده خواهد شد:
| لاتین | فارسی | نمونه | لاتین | فارسی | نمونه | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| â | آ | âb | آب | o | - | omid | امید | |
| a | - | asb | اسب | ow | - | owj howle |
اوج حوله |
|
| b | ب | babr | ببر | p | پ | pâ | پا | |
| č | چ | čub | چوب | q | ق | ğarq | غرق | |
| d | د | dust | دوست | r | ر | rang | رنگ | |
| e | - | esm | اسم | s | س | sefid | سفید | |
| f | ف | fekr | فکر | š | ش | šir | شیر | |
| g | گ | gol | گل | t | ت، ط | tasallot | تسلط | |
| ğ | غ | ğâr | غار | u | - | u kuh |
او کوه |
|
| h | ح، ه | haft hesâb |
هفت حساب |
v | و | varzeš | ورزش | |
| i | - | Irân bist |
ایران بیست |
x | خ | xâstan | خاستن | |
| j | ج | jang | جنگ | xw | خو | xwâstan | خواستن | |
| k | ک | ketâb | کتاب | y | ی | yek meydân |
یک میدان |
|
| l | ل | lebâs | لباس | z | ذ، ز، ض، ظ | zur | زور | |
| m | م | mâdar | مادر | ž | ژ | žâle | ژاله | |
| n | ن | nâme | نامه | ø | ء، ع | maøni mâyeø šeyø |
معنی مایع شئ |
|
سخن آخر
کار نوشتن این مجموعه به پایان نرسیده و به یاری خدا، به تدریج کامل خواهد شد. اگر:
- پیشنهاد، انتقاد یا ذکرکرد اشتباهی دارید؛
- زمان یا زمانهائی را میشناسید که در فارسی معیار نیست و در این مجموعه نیز نیامده اما در گویشی که شما میشناسید هست؛
- برخی از زمانهائی که در فارسی معیار نیست اما در این مجموعه آمده، در گویشی که شما میشناسید نیز هست؛
حتمن با من در میان بگذارید. پیشاپیش سپاسگزار ام.